تجربه محیط های یادگیری تعاملی با فراجهان

در مورد موضوع پرونده ویژه با ئاسو شجاعی، معلم پژوهشگر و هنرمند شاعر و نقاش، درباره فراجهان گفت وگو کردیم. متن صحبت ها را در ادامه می خوانید:

ئاسو شجاعی کارشناسی را در رشته مهندسی کامپیوتر با گرایش نرم افزار و کارشناسی ارشد را در دو رشته فناوری اطلاعات با گرایش شبکه های کامپیوتری و رشته علوم شناختی گذرانده است. وی اکنون در دانشگاه تربیت مدرس دانشجوی دوره دکترای رشته علوم اعصاب شناختی است. شجاعی تدریس در درس های تخصصی پایه های یازدهم و دوازدهم رشته کامپیوتر، تدریس در پژوهش سرای دانش آموزی در ناحیه 1 سنندج و تدریس در دوره های ضمن خدمت معلمان در اداره کل آموزش وپرورش استان کردستان را در کارنامه خود دارد. شجاعی به عنوان معلم نمونه استانی در سال 1401 و پژوهشگر برتر آموزش وپرورش در استان کردستان در سال 1400 نیز انتخاب شده است. وی اکنون عضو تخصصی دبیرخانه کشوری هوش مصنوعی و ناظر کشوری برنامه نویسی جشنواره جوان خوارزمی در دفتر آموزش دوره اول متوسطه وزارت آموزش وپرورش است.

فراجهان چیست و چگونه می توان از آن برای بهبود یادگیری دانش آموزان استفاده کرد؟

لغت لاتین متاورس، که ما در فارسی به آن فراجهان می گوییم، از ترکیب دو کلمه «متا» به معنای فراتر و «یونیورس» به معنای جهان ساخته شده است. آموزش با فراجهان نوعی رویکرد جدید به یادگیری است که از فناوری های واقعیت مجازی، واقعیت افزوده و اینترنت اشیا استفاده می کند. این فناوری ها به ایجاد محیط های یادگیری تعاملی و جذاب کمک می کنند تا دانش آموزان به مشارکت بیشتر ترغیب شوند. فراجهان می تواند به بهبود یادگیری مشارکتی و شخصی سازی یادگیری کمک کند. دانش آموزان می توانند با توجه به سرعت و سبک خود از فراجهان استفاده کنند. فراجهان می تواند به دانش آموزان کمک کند از طریق حواس خود یاد بگیرند. دانش آموزان می توانند از فراجهان برای کار گروهی، همکاری در پروژه ها و تعامل با افرادی از سراسر جهان استفاده کنند؛ برای مثال، بازدید از مکان های تاریخی، آزمایش مفاهیم علمی یا تعامل با شخصیت های داستانی. معلم تاریخ می تواند برای ایجاد سفر مجازی به روم باستان از فراجهان استفاده کند. دانش آموزان می توانند در خیابان های روم قدم بزنند، از بناهای تاریخی بازدید کنند و با مردم روم باستان تعامل داشته باشند. معلم علوم می تواند از فراجهان برای ایجاد آزمایشگاه مجازی استفاده کند. دانش آموزان می توانند با مواد و ابزارها تعامل داشته باشند و آزمایش ها را بدون خطر انجام دهند. معلم زبان انگلیسی می تواند از فراجهان برای ایجاد محیط طبیعی یادگیری زبانی استفاده کند. دانش آموزان می توانند با افراد بومی به انگلیسی صحبت کنند و در موقعیت های واقعی تعامل داشته باشند.

برای پشتیبانی از فراجهان در آموزش چه زیرساخت های فناورانه ای نیاز است؟

زیرساخت های فناوری برای استفاده از فراجهان، دستگاه های ورودی و خروجی چون سرافزار های واقعیت مجازی، سرافزار های واقعیت افزوده و صفحه نمایش های سه بعدی هستند. سرافزار های واقعیت مجازی و سرافزار های واقعیت افزوده محبوب ترین دستگاه های ورودی و خروجی برای استفاده از فراجهان در آموزش هستند. سرافزار های واقعیت مجازی می توانند تجربه های سه بعدی کاملاً غوطه وری را ایجاد کنند، در حالی که سرافزار های واقعیت افزوده می توانند عنصرهایی سه بعدی را به دنیای واقعی اضافه کنند. صفحه نمایش های سه بعدی نیز می توانند برای ایجاد تجربه های سه بعدی استفاده شوند، اما معمولاً گران تر از سرافزار ها هستند.

همچنین، برای ارائه تجربه هایی از فراجهان با کیفیت بالا، شبکه های ارتباطی با پهنای باند بالا لازم هستند، چرا که فراجهان برای ارائه تجربه های تعاملی از داده های زیادی استفاده می کند. بنابراین، شبکه هایی ارتباطی با پهنای باند بالا برای جلوگیری از تأخیر و قطعی ضروری هستند. فراجهان می تواند شامل محتوای زیادی باشد. بنابراین برای میزبانی محتوای فراجهان نیز به سرورهایی قدرتمند برای پردازش و ارائه محتوا نیاز است.بن سازه ( پلتفرم )های نرم افزاری نیز برای ایجاد و مدیریت محتوای فراجهان موردنیاز است.

برنامه های نرم افزاری نیز برای ایجاد و مدیریت محتوای فراجهان کاربرد دارند. این برنامه ها به توسعه دهندگان اجازه می دهند محتوای فراجهان را ایجاد و به معلمان اجازه می دهند این محتوا را مدیریت کنند. از فناوری هوش مصنوعی می توان برای شخصی سازی یادگیری و ارائه محتوای آموزشی متناسب با نیازهای هر دانش آموز استفاده کرد. فناوری زنجیره بستکی (بلاک چین) هم می تواند در ایجاد سامانه های آموزشی مقاوم در برابر تقلب و فساد به کار رود.

چگونه می توان از فراجهان برای ارزیابی یادگیری دانش آموزان استفاده کرد؟

از آنجا که فراجهان محیطی سه بعدی و تعاملی است، می تواند برای ایجاد تجربه های ارزیابی تعاملی و جذابی به کار رود که دانش آموزان را درگیر و علاقه مند نگه می دارند. ارزیابی مستمر روشی مهم برای ارزیابی یادگیری دانش آموزان در طول زمان است. فراجهان می تواند در ایجاد ابزارهای ارزیابی مستمر تعاملی و جذاب به معلمان کمک کند پیشرفت دانش آموزان را به طور مداوم ردیابی کنند. برای مثال، معلم می تواند برای ارزیابی دانش دانش آموزان در مورد مفهومی خاص از بازی آموزشی استفاده کند. این بازی می تواند به دانش آموزان کمک کند مفاهیم را در محیطی تعاملی و جذاب یاد بگیرند و در عین حال معلمان نیز پیشرفت دانش آموزان را ردیابی کنند.

تغییرپذیری و انعطاف پذیری اصل اساسی طراحی آموزشی جامع و موفق است که به معنای انطباق محتوا و فعالیت های آموزشی با نیازهای انواع یادگیرندگان است. فراجهان می تواند برای ایجاد ابزارهای ارزیابی تغییرپذیر استفاده شود و به دانش آموزانی با طیف وسیعی از توانایی ها، امکان دهد در ارزیابی ها شرکت کنند. برای مثال، معلم می تواند از ابزار ارزیابی واقعیت افزوده برای ارزیابی مهارت های حل مسئله در دانش آموزان استفاده کند و دانش آموزان می توانند از ابزارها و منابع متعدد برای حل مشکلات استفاده کنند. فراجهان می تواند برای ایجاد انواعی از ابزارهای ارزیابی تعاملی استفاده شود که به دانش آموزان بازخورد فوری و مفید ارائه می دهند. معلم می تواند از ابزار ارزیابی واقعیت مجازی برای ارزیابی مهارت های ارتباطی دانش آموزان استفاده کند. این ابزار می تواند به دانش آموزان در مورد نحوه برقراری ارتباط با دیگران بازخورد فوری بدهد.

ارزیابی با فراجهان شامل چند مرحله است: اولین قدم در ارزیابی با فراجهان، تعیین اهداف ارزیابی است. معلمان باید مشخص کنند چه چیزی را می خواهند ارزیابی کنند و چگونه می خواهند از اطلاعات ارزیابی استفاده کنند. مرحله بعد انتخاب ابزارهای مناسب برای ارزیابی است. معلمان باید ابزارهایی را انتخاب کنند که با اهداف ارزیابی و نیازهای یادگیرندگان سازگار باشند. مرحله بعد جمع آوری داده های ارزیابی است. معلمان می توانند از ابزارهای ارزیابی فراجهان برای جمع آوری داده های ارزیابی استفاده کنند. مرحله بعد تحلیل داده های ارزیابی است. معلمان باید داده های ارزیابی را تجزیه و تحلیل کنند تا پیشرفت دانش آموزان را درک کنند. مرحله آخر برنامه ریزی مجدد است. معلمان باید ، برنامه های آموزشی خود را بر اساس یافته های ارزیابی تنظیم کنند.

شما در آینده آموزش چه نقشی برای فراجهان قائل هستید؟

فراجهان می تواند برای آموزش مهارت های جدید و ضروری برای آینده، مانند مهارت های حل مسئله، تفکر انتقادی و کار تیمی، استفاده شود. با این حال، مهم است به یاد داشته باشیم که فراجهان فناوری جدیدی است و چالش هایی دارد که باید برطرف شوند.

در آموزش با فراجهان چه چالش هایی وجود دارد و چگونه می توان آن ها را برطرف کرد؟

تجهیزات و زیرساخت های فناوری موردنیاز برای آموزش با فراجهان معمولاً گران قیمت هستند. این موضوع ممکن است دسترسی همه دانش آموزان به این فناوری را محدود کند. معلمان باید آموزش ببینند تا بتوانند از فراجهان در آموزش استفاده کنند و این نیز می تواند چالش برانگیز باشد. دولت ها و سازمان های خیریه می توانند با ارائه کمک های مالی و تجهیزات آموزشی به دانش آموزان کم برخوردار، دسترسی آن ها را به تجهیزات و زیرساخت های فناوری فراهم کنند. محتوای آموزشی باید به گونه ای طراحی شود که از ظرفیت های فراجهان برای ایجاد تجربه های یادگیری تعاملی و جذاب استفاده کند. هنوز استانداردهای آموزشی مشخصی برای فراجهان وجود ندارند. این موضوع می تواند به ناهماهنگی بین تجربه های آموزشی با فراجهان منجر شود.

در آخر بفرمایید اگر شما مسئول توسعه برنامه ای برای کاربرد فراجهان در آموزش بودید، چه اهدافی را دنبال می کردید؟

سعی می کردم آموزش ها و منابعی را توسعه دهم که به معلمان کمک می کنند از فراجهان در آموزش استفاده کنند. برای همه دانش آموزان دسترسی برابر به تجربه های آموزشی با فراجهان ایجاد کنم. تجربه هایی آموزشی مبتنی بر تحقیقات علمی طراحی کنم تا یادگیری دانش آموزان بهبود یابد. پیشنهاد می کنم از فراجهان به عنوان یک ابزار کمکی قدرتمند استفاده شود، نه ابزار جایگزین آموزش سنتی. فراجهان باید برای ایجاد تجربه های یادگیری معنادار و مرتبط با نیازهای دانش آموزان استفاده شود. در نهایت باید از فراجهان به طور ایمن و مسئولانه استفاده کنیم. مسائل ایمنی و اخلاقی مرتبط با فراجهان باید مورد توجه قرار گیرند. فراجهان یک فناوری نوظهور با ظرفیت زیادی برای بهبود آموزش است. با برنامه ریزی و اجرای صحیح می توان از این فناوری برای ایجاد تجربه های آموزشی جذاب تر، شخصی سازی شده و مؤثرتر استفاده کرد.