آینده پژوهی در تولید دارو
آیندهپژوهی در تولید دارو
اهمیت ارتقای زیستفناوریهای نوین در مهار و درمان بیمارهای عفونی
کلیاتی درباره اهمیت دارو
دارو در عملکرد مناسب خدمات و امنیت سلامت نقشی حیاتی ایفا میکند. بسیاری از خدمات درمانی و پیشگیرانه به آن وابسته است و بیماران در دسترسبودن آن را نشانگر کیفیت مناسب خدمات سلامت میپندارند. نظام دارویی کشور یعنی فرایند تولید، واردات، توزیع، تجویز، ارائه دارو به مصرفکننده و در نهایت مصرف دارو به وسیله بیمار، از مهمترین زنجیرههای حفظ سلامتی آحاد جامعه است. هدف نهایی از این نظام حفظ و ارتقای سطح سلامتی مردم است. ازاینرو، این نظام باید بهطور مستمر زنجیره تأمین دارو را مطالعه، بازبینی و آیندهنگاری کند تا ایرادهای احتمالی آن مرتفع و راههای جدید نیل به هدف بالا گشوده شود. اولین اقدام در برنامهریزی فناوری، پیشبینی و آیندهپژوهی است. پیشبینی، تصویرهایی از آینده ارائه میدهد که میتوان از آنها برای هدایت اقدامات در زمان حاضر و در پاسخ به رویدادهای آتی استفاده کرد. از سوی دیگر آیندهنگاری و استفاده از روشهای آیندهپژوهی شاید یکی از بهترین فنها در مدیریت بهینه آیندهای باشد که ممکن است در آن هرلحظه بحرانی به وقوع بپیوندد. بنابراین در این پژوهش سعی میشود ضمن بررسی وضعیت آینده فناوریهای نوین در حوزه زنجیره تأمین داروی دنیا، به بررسی، بومیسازی و تدوین برنامههای پیشروی صنعت داروسازی کشور در راستای پزشکی شخصیسازیشده، بازار بخشبندیشده و کاهش بهای تمامشده پرداخته شود.
اهمیت آیندهپژوهی و آیندهنگاری در تولید دارو
امروزه روندهای بسیاری وجود دارند که موجب تغییر تصویر سلامت و اجزای آن شدهاند. حوزه درمان نیز در حال تغییر است. مفاهیمی چون مطب مجازی، نسخه دارویی الکترونیک، فناوری نانو، پزشکی شخصیشده و جراحی با ربات مواردی هستند که در آینده جایگاه مهمی در حوزه درمان خواهند داشت. ادامه این روندها نشاندهنده این امر است که ساختار و شاکله بهداشت هم در حوزه بهداشت عمومی و هم در مراقبتهای اولیه بهداشتی، باید پوستاندازی کند و خود را برای فردا و نیاز فردا مهیا کند. لذا بخش سلامت بهشدت به تحلیل دقیق محیط آینده و تصمیمگیری هوشمندانه با درنظرگرفتن مختصات جدید نیازمند است. آیندهنگاری رویکردی است که این قابلیت را در اختیار این بخش قرار میدهد تا به فرصتها و تهدیدهای آینده خود نگاهی جامع داشته باشد و در جهت ترسیم آینده مطلوب خود اقدام کند.
آیندهنگاری در فناوریهای جدید در دارو و مایه (واکسن)های نسل جدید شامل پیشبینی فناوریهای نوظهور مانند ویرایش ژن، نانوپزشکی، پزشکی شخصیسازیشده و درمانهای مبتنی بر سلول و ژن، درمانهای هدفمند، ایمنیدرمانی(ایمونوتراپی) در توسعه دارو، تنظیم مقررات و مراقبت از بیمار و مقابله با مقاومتهای میکروبی است.
آیندهپژوهی در حوزه کشف دارو شامل ارتقای دانشِ پیشبینی و برنامهریزی برای روندهای تولید و طراحی دارو، چالشها و فرصتهای آینده در زمینه تحقیقات دارویی است. این شامل برنامهریزی راهبردی، تجزیهوتحلیل بازار و ادغام فناوریهای نوظهور و پیشرفتهای علمی برای هدایت نوآوری در کشف و توسعه داروهای جدید است.
آیندهنگری درحوزه کشف دارو
جنبههای کلیدی آیندهنگری در حوزه کشف دارو عبارتاند از:
- پیشبینی روند بیماری: آیندهنگاری شناسایی و پیشبینی شیوع بیماریها و شرایط بهداشتی است که ممکن است به گزینههای درمانی جدید نیاز داشته باشد که شامل تجزیهوتحلیل تغییرات جمعیتی، دادههای همهگیرشناختی(اپیدمیولوژیک) و رصد بیمارگر (پاتوژن)های جدید در حال ظهور مانند ویروس کرونا یا تب دنگی برای اولویتدادن به تلاشهای تحقیقاتی مراکز است.
- پیشبینی اهداف درمانی: آیندهنگاری مستلزم درک سازوکارهای بیماری، ژنشناسی و مسیرهای سلولی و مولکولی جدید است. این موضوع ممکن است شامل استفاده از فناوریهای زیستدادهورزی (بیوانفورماتیک) و زیستشناسی دستگاهها برای پیشبینی اهداف امیدوارکننده برای توسعه دارو باشد.
- استقبال از فناوریهای نوظهور: آیندهنگاری مستلزم همگامشدن با پیشرفتهای فناوری مانند هوش مصنوعی، یادگیری ماشین، غربالگری با توان بالا و ویرایش ژن مبتنی بر کریسپر برای بهبود فرایند کشف دارو و تسریع در شناسایی ترکیبات جدید و نامزدهای درمانی است.
- پیشبینی ملاحظات قانونی و اخلاقی: آیندهنگاری شامل درک و آمادهسازی برای تکامل الزامات نظارتی، ملاحظات اخلاقی در مطالعات و استانداردهای ایمنی است که ممکن است بر توسعه و تأیید داروهای جدید تأثیر بگذارد.
- پیشبینی نیازهای بازار: شامل پیشبینی چشمانداز آینده مراقبتهای بهداشتی، نیازهای بیمار و تقاضاهای بازار برای همسوکردن تلاشهای کشف دارو با نیازهای پزشکی و فرصتهای تجاری است.
با استفاده از آیندهنگاری در کشف دارو، محققان در دانشگاهها و شرکتهای دارویی ممکن است بهطور فعال راهبردهای تحقیق و توسعه خود را شکل دهند، تخصیص منابع را بهینه کنند و احتمال موفقیت داروهای نوآورانه را در بازار برای رسیدگی به چالشهای بهداشتی حیاتی افزایش دهند.
یافتهها و جمعبندی ارزیابی شرکتهای معتبر دارویی
براساس ارزیابی مؤسسه ملی سلامت، شورای تحقیقات پزشکی بریتانیا، شرکتهای مرک، جانسون و جانسون، فایزر، نواآرتیس و لیلی موارد ذیل سرفصل تحقیق، توسعه و اولویتهای اصلی در حوزه مراقبت بهداشتی بوده است:
- کاهش خطر ابتلا به بیماریهای همزمان با ایدز در میان گروههای جمعیتی آسیبپذیر؛
- بیماریهای عفونی ناشی از ضعف دستگاه ایمنی؛
- توسعه روشهای درمانی برای ویروس هپاتیت B در عفونت همزمان با ایدز؛
- توسعه روشهای تشخیصی سریع ویروس هپاتیت C؛
- دستگاههای دارورسانی و مهار بیماریهای مقاوم به پادزیست (آنتیبیوتیک)؛
- عفونتهای تنفسی ویروسی و باکتریایی و نشانگان دیسترس حاد تنفسی؛
- مایههای جدید برای بیماریهای ویروسی مانند آنفولانزا مبتنی بر mRNA و بیماریهای انگلی مانند مالاریا، کریپتوسپوریدیوز، لیشمانیوز؛
- دارو و مایههای مبتنی بر سلول درمانی، ژندرمانی، منوکلونال پادتنها و پزشکی شخصیسازیشده؛
- مهار و درمان بیماریهای غیرواگیر مانند فشارخون، دیابت، اختلالات حرکتی؛
- استفاده از هوش مصنوعی در تشخیص، مهار و درمان بیماریها؛
- مهار و درمانهای نوین برای سرطان.
نقش هوش مصنوعی در توسعه داروها
با توجه به اینکه ممکن است هوش مصنوعی به طراحی منطقی دارو کمک کند، میتوان از مشارکت آن در توسعه محصولی دارویی از آزمایشگاه تا صنعت استفاده کرد. هوش مصنوعی ممکن است به تصمیمگیری منطقی در زمان بیماریها، تعیین درمان و مقدار مناسب دارو برای بیمار از جمله داروهای شخصی و دادههای بالینی کمک کند.
امروزه یادگیری ماشینی با تسریع بهبود مداخلههای درمانی، در چشمانداز تحقیق و توسعه دارویی تحول ایجاد کرده است. این نوع یادگیری با استفاده از روشهای مجازی غربالگری، شناسایی نامزدهای دارویی بالقوه را بهطور چشمگیری تسریع میکند که شامل تجزیهوتحلیل دادههای بهدستآمده از بیماران، پیشبینی جذب، توزیع، دگرگشت، دفع دارو، طراحی داروی جدید، شناسایی و اعتبارسنجی هدف میشود.
پیشنهاد و توصیه
- راهاندازی دورههای آشنایی و آموزش استفاده از نرمافزارهای هوش مصنوعی برای معلمان، مدرسان و دانشآموزان؛
- آشنایی با مسائل و مشکلات دزدی و سرقت ادبی در فضای مجازی و هوش مصنوعی بهویژه در نگارش مقالات و مطالب آموزشی؛
- بهروزرسانی دانش مدرسان در حوزه فناوریهای نوین با برگزاری دورههای آموزشی و بازدید از مراکز مرتبط.
📲 برای دسترسی به منابع رمزینه را پویش کنید.
- این مقاله فاقد پینوشت جداگانه است.
نظر دهید