ویژگی های عامل آموزشی

عاملان آموزشی می توانند ویژگی های متنوعی داشته باشند. این ویژگی ها به بهبود کیفیت محیط یادگیری که عامل آموزشی در آن وجود دارد کمک می کند. برخی معتقدند، ادراک واقع گرایی با عاملان آموزشی متحرک در محیط چندرسانه ای مهم است. ارتباطات کلامی و غیرکلامی عاملان آموزشی متحرک به یادگیرندگان کمک می کند در فرایندهای شناختی و عاطفی یادگیری درگیر شوند.

تکامل فناوری بخش جدایی ناپذیر بهبود کیفیت عاملان آموزشی است. فناوری تعامل رایانه انسان در طراحی عاملان آموزشی نقش مهمی بازی می کند. فناوری تعامل با صدا یکی از سریع ترین فناوری های تعامل رایانه با انسان است که شامل تشخیص صدا، پردازش صدا و درک زبان طبیعی می شود. در سال های اخیر همچنین، فناوری تعامل حالت های بدن به طور گسترده موردمطالعه قرار گرفته است. فناوری تشخیص حرکت سر بر اساس گرافیک دوبعدی، تصویرهای سه بعدی یا الگوریتم های تشخیص تصویر به طور فزاینده ای توجه محققان را جلب کرده است (Martha, Santoso, 2019).

ویژگی های طراحی عامل آموزشی متحرک به ویژگی های درونی و بیرونی تقسیم می شود. ویژگی های بیرونی به تفسیر گرافیکی از سن، جنسیت، چهره، لباس، حرکت های بدن و درجه واقع گرایی عاملان آموزشی متحرک مربوط می شوند. ویژگی های درونی به شخصیت عاملان آموزشی متحرک و راهبردهایی آموزشی مربوط می شود که به طور مستقیم دیده نمی شوند، بلکه در تعامل با عامل آموزشی متحرک شناسایی می شوند (Jeeheon and Fengfeng, 2018).

ویژگی های بیرونی طراحی عامل آموزشی

• نوع و ظاهر:
  ظاهر عامل آموزشی می تواند همانند انسان، حیوان، شیء یا موجودی کاملاً ناشناخته باشد. تصویر عامل می تواند به شرکت کننده پیغام دهد که کسی در محیط حضور دارد. برخی از تحقیقات درباره تصویر عامل آموزشی، تأثیر متغیرهایی نظیر سن، جنسیت، قومیت، پویایی، تجسم بصری و دیگر عامل ها را هم بررسی کرده اند.
• ارتباط غیرکلامی:
  ارتباط غیرکلامی هر چیزی شامل حالت های چهره، حالت های دست و بازو، طرز ایستادن، موقعیت و حرکت های گوناگون بدن یا ران ها و پاهاست. هر چقدر عامل آموزشی در استفاده از ارتباطات غیرکلامی طبیعی تر و موفق تر عمل کند، یادگیرنده با وی ارتباط بهتری برقرار می کند.
• صدا و لحن:
  صدای عامل آموزشی پاسخ اجتماعی یادگیرنده را تقویت و پیوند اجتماعی یادگیرندگان با عامل آموزشی متحرک را بیشتر می کند. صدا می تواند به وسیله یک فرد ضبط شود یا با نرم افزار تبدیل متن به صدا و توسط دستگاه تولید شود. لحن و نوع گویش عامل آموزشی هم بسیار مهم است.
• جنسیت:
  جنسیت عامل آموزشی در اثرگذاری عامل آموزشی مؤلفه ای مهم است. جنسیت به مخاطب و علاقه وی مربوط می شود و می تواند مؤنث یا مذکر باشد. اگر خود یادگیرنده بتواند جنسیت عامل آموزشی را انتخاب کند، ارتباط بهتری با وی برقرار می کند.

ویژگی های درونی طراحی عامل آموزشی

عامل آموزشی می تواند در محیط یادگیری چندرسانه ای نقش های زیادی بازی کند. چیزی که دانش آموزان از عامل آموزشی توقع دارند، توانایی خوب درس دادن (عامل باید آگاه باشد) و انگیزه دادن (عامل باید دوستانه و مهربان رفتار کند) است. برخی از نقش هایی که عامل آموزشی در محیط یادگیری بر عهده می گیرد، به این شرح هستند:

• مربی:
  عامل آموزشی در نقش مربی فقط به ارائه اطلاعات نمی پردازد، بلکه راهنمایی های لازم برای پرکردن شکاف بین مهارت فعلی و مهارت موردنظر را ارائه می دهد. عامل با ارائه بازخوردهای لازم به یادگیرندگان کمک می کند موضوع را دقیق تر درک کنند و در ارتباطی تعاملی و دوطرفه مسئله را شناسایی کنند. عامل آموزشیِ دارای نقش مربی همیشه در دسترس یادگیرنده است و در رابطه ای دوستانه، با ارائه هم فکری و مشاوره، تجربه یادگیری مثبت ایجاد می کند.
• معلم خصوصی:
  استفاده از عامل آموزشی با ارائه نقش تدریس خصوصی در محیط های یادگیری الکترونیکی می تواند به یادگیری و درک بهتر یادگیرنده از محیط بپردازد. البته این نکته نیز باید در نظر گرفته شود که برای داشتن عامل آموزشی در نقش معلم خصوصی، استفاده از هوش مصنوعی نیاز است و بدون آن عامل آموزشی نمی تواند برای مخاطب یا دانش آموز خود نقش معلم خصوصی را ایفا کند.
• سخنران:
  در محیط های یادگیری، عاملی آموزشی که نقش سخنران را ایفا می کند، با ارائه اطلاعات در انتقال دانش به یادگیرنده می کوشد و سعی می کند با فعالیت هایی توجه یادگیرنده را به مطالب ارائه شده جلب کند. بسیار مفید خواهد بود اگر عامل آموزشی بتواند در کنار نقش سخنرانی، با استفاده از طنز، حرکت، هیجان در گفتار، پرسش و پاسخ و مواردی از این دست، همراهی یادگیرنده با خود را حفظ کند.
• دوست و همکار:
  عاملی آموزشی که به عنوان دوست و همکار در محیط یادگیری در کنار یادگیرنده قرار می گیرد، با ارائه انواع بازخوردها، به انگیزه یادگیرندگان و بهبود فرایند یادگیری می افزاید. همچنین، خود می تواند در نقش یادگیرنده قرار گیرد و یادگیرنده در کنار وی احساس بهتری خواهد داشت.
• تسهیل کننده:
  عامل آموزشی کشف موضوعات یادگیری جدید را راحت تر می کند. همچنین می تواند باعث شود یادگیرندگان احساس کنند مواد آموزشی کمتر دشوارند. عامل مؤثر باید توانایی افزایش توجه دانش آموزان به یادگیری را داشته باشد. حضور عامل آموزشی به دلیل ایجاد نشانه های اجتماعی در محتوای چندرسانه ای، به درک عمیق تر یادگیرنده کمک می کند. در محیط های یادگیری مبتنی بر عامل آموزشی یادگیری معنادار پرورش می یابد. علاوه بر تسهیل یادگیری، تسهیل تعامل اجتماعی هم نقش دیگری است که عامل آموزشی می تواند به عهده گیرد.
• سرگرم کننده:
  عامل همچنین باید شخصیتی غنی و جالب داشته باشد تا بتواند یادگیری را سرگرم کننده تر کند. یادگیرنده ای که از تعامل با عامل آموزشی لذت می برد، نسبت به تجربه یادگیری نظر مثبت تری خواهد داشت.

جمع بندی

عامل آموزشی در شکل یک شخصیت مجازی مجهز به هوش مصنوعی یا کدهای نوشته شده، می تواند از فرایند یادگیری دانش آموزان پشتیبانی و از راهبردهای آموزشی متعدد در محیط یادگیری تعاملی استفاده کند. این عامل می تواند نقش هایی از جمله مربی، سخنران، همراه، مشوق، تسهیل کننده را بر عهده گیرد و با خصوصیات و ویژگی هایش، در بهبود کیفیت محیط یادگیری، درگیری یادگیرندگان در محیط و یادگیری بیشتر مؤثر باشد.