مزایای استفاده از بلاک چین در آموزش و یادگیری

برای حل بسیاری از مشکلات آموزشی می توان از فناوری بلاک چین¹ استفاده کرد. فناوری بلاک چین در نظام آموزشی به مربیان و دانش آموزان کمک می کند نتایج به دست آمده از میزان یادگیری را به راحتی بررسی، تجزیه وتحلیل، و نظارت کنند.

داده ها در شبکه بلاک چین به صورت ایمن و تغییرناپذیر ثبت و ذخیره می شوند. یکی از بستر های معروف در حوزه آموزش، بستر «بلاک چین فور اجوکیشن»² است که در آن می توان به راحتی گواهی های یادگیرندگان را صادر و در صورت نیاز به تأیید و صحت، بدون درنگ آن ها را بررسی کرد. استفاده از این فناوری می تواند از دست کاری مدارک و صدور گواهی های جعلی جلوگیری کند. در حوزه آموزش می توان از قراردادهای هوشمند مبتنی بر زبان برنامه نویسی «سوولیدیتی»³ در بلاک چین «اتریوم» استفاده کرد. بلاک چین را بسته به کاربرد و دامنه آن می توان در بخش های خصوصی، عمومی و «شرکتگانی» (کنسرسیومی) اعمال کرد. بنابراین، نظام آموزشی می تواند از این مقیاس پذیری بلاک‎چین بهره مند شود و به طور مؤثر در این زمینه مفید عمل کند.

تعریف بلاک چین

ویژگی های کلیدی بلاک‎چین

• افزایش ظرفیت:بلاک‎چین می تواند ظرفیت کلی تمام شبکه را به میزان قابل ملاحظه ای افزایش دهد. از آنجا که فناوری بلاک‎چین بر اصل محاسبات توزیع شده مبتنی است، قدرت کلی تمام شبکه می تواند یک امتیاز مثبت برای کاربران و موارد استفاده آن در حوزه های گوناگون باشد؛ زیرا قدرت کل شبکه به راحتی می تواند در اختیار همگان قرار گیرد؛ طوری که از دستگاه های متمرکز سنتی بسیار مؤثرتر خواهد بود (Wang, Sun & Bie, 2022).
• امنیت بیشتر:در مقایسه با ذخیره سازی مرکزی داده، فناوری بلاک‎چین امنیـت بیشتـری را بـرای داده هـا فـراهم می کند، زیرا برای هک کردن شبکه باید به 51 درصد توان کل شبکه دسترسی داشته باشیم که کاملاً غیرممکن است.
• تغییرناپذیری:داشتن دفتر کل غیرقابل تغییر یکی از ویژگی های مهم در فناوری بلاک‎چین است. هر پایگاه داده ای که سامانه کنترل مرکزی داشته باشد، مستعد حمله است. در بلاک‎چین، داده ها مانند یک سامانه دفترکل توزیع شده ذخیره می شوند و این شفافیت داده ها را بیشتر می کند. قراردادهای هوشمند، اسکریپت هایی خود اجرا هستند که به پایدارتر و تغییرناپذیرترکردن شبکه بلاک‎چین کمک می کنند (Xing, Chen, 2022).
• تسویه سریع تر:در دستگاه های سنتی، معمولاً هزینه تسویه حساب ها زیاد است، زیرا در دستگاه های مبتنی بر قدرت مرجع مرکزی، زمان تسویه در مقایسه با شبکه های توزیع شده در بلاک‎چین بسیار بیشتر است. در شبکه بلاک‎چین نیازی به وابستگی به قدرت مرکزی وجود ندارد و به طورکلی هزینه تسویه و زمان آن به میزان قابل توجهی کاهش می یابد. این ویژگی سرعت و کارایی شبکه را ارتقا می دهد.
• سامانه غیرمتمرکز:دستگاه های غیرمتمرکز معمولاً نسبت به دستگاه های سنتی مبتنی بر قدرت مزایای زیادی دارند. بلاک چین می تواند با اعطای یک شناسه منحصربه فرد برای دسترسی به داده ها از طریق فناوری بلاک‎چین، قدرت کلی را در اختیار صاحبان واقعی داده قرار دهد. همچنین، داده ها به طرفین معامله کمک می کنند تراکنش های شبکه را شفاف نگه دارند. این امکان به ایجاد تغییرات عظیم و قابل توجه در صنایع فعلی منجر خواهد شد (Wang, sun & bie, 2022).

کاربرد بلاک چین در آموزش

فنـاوری بلاک چیـن کاربـردهـا و مزایـای بسیـار در مباحث آموزش و یادگیری دارد:

• دسترسی به سابقه تحصیلی یادگیرنده: 
  ثبـت و نگهـداری نتـایـج و ریزنمرات یکی از وقت گیرترین و پرمشغله ترین کارها در مؤسسات آموزشی و دانشگاه های امروز است، زیرا عملیات تأیید نمره ها برای صدور گواهی به صورت دستی انجام می شود. نوع دیگری از داده که به طور مکرر درخواست می شود، تأیید محتوای دوره است. در آموزش های سطوح پایه یا عالی ممکن است دانش آموز کلاسی به نام «جبر» را بگذراند و سپس به کشوری دیگر منتقل شود و در آنجا در مدرسه ای ثبت نام کند که در آن «جبر» نیز تدریس می شود. اما آیا هر دو دوره مطالب یکسانی دارند؟ این موضوع به معنای مقایسه محتوای دوره هاست. در سطح دانشگاه، این یک کابوس است. اما اگر این اطلاعات در زنجیره ای بلوکی ذخیره شده باشند، تنها با چند تلیک، شخص می تواند نتیجه ای کامل و تأییدشده از دوره های محتوا و تمام موفقیت های تحصیلی اش به دست آورد (An, Chen, 2021)
• تأیید دیجیتال گواهی نامه و مدرک:
  درسـت مـاننـد نمـره، مـدرک تحصیـلی و گواهـی نامه هـای یادگیـری و مهـارت نیز مـی توانند در بلاک چیـن صادر و ذخیره شوند. به جای درخواست برای تأیید نسخه کاغذی از مؤسسه صادرکننده مدرک، فقط لازم است پیوندی به دیپلم دیجیتال برای کارفرمایان ارائه شود. این کار قبلاً تا حدودی انجام شده است. این امکان از ارسال مدرک جعلی به کارفرمایان بالقوه جلوگیری می کند؛ وضعیتی که متأسفانه بسیار شایع است (Nousias, Et Al, 2022).
• آگاهی از نشان ها:
  علاوه بر مدرک تحصیلی، ممکن است کارنامک (رزومه) معمولی هر فردی اطلاعات اضافی زیادی داشته باشد که خوب است کارفرما از آن باخبر باشد؛ مهارت های زبان خارجی، دانش فنی یا توانایی های خاصی که لزوماً به حرفه شخص مربوط نیستند. برای مثال، فردی مدرک کارشناسی ارشد در دیابت شناسی مراقبت های اولیه دارد. اما این مدرک به کسی نمی گوید که وی به چهار زبان و با چه سطحی از تسلط صحبت می کند. یا می تواند شبکه های رایانه ای راه اندازی کند، از ارزهای رمز پایه آگاهی داشته باشد یا آشپزی آموزش دیده باشد. باز هم تأیید این مهارت ها آسان نیست. اما شخص می تواند شخص ثالث خبره ای را برای تأیید این مهارت و اعطای گواهینامه یا نشان دریافت کند. اگر این اطلاعات در زنجیره بلوکی ذخیره شده باشند، ثابت می کنند که شخص واقعاً مهارت های موردنظر را دارد
• امکان ذخیره سازی اطلاعات:
  اگـر مؤسسـات بخواهنـد برنامه هـای درسـی، سـابقه، مدرک تحصیلی و سایر اطلاعات دیجیتال را ذخیره کنند، فضای ذخیره سازی انبوهی موردنیاز است. ذخیره همه موارد روی دیسک هـای سخـت خانگـی مـا را به مـوضـوع متمـرکزکردن پرونده ها بازمی گرداند. اگر دیسک سخت به هر دلیلی آسیب ببیند یا به خطر بیفتد، مشکلی بزرگ خواهد بود. ذخیره سازی ابـری یک گزینـه است، امـا بـرای بسیـاری از مؤسسـات خرید فضـای ذخیـره سـازی ابری موردنیاز ممکن نیست. یک راه حل ممکـن، سـرویس ذخیـره سازی ابری مبتنی بر بلاک چین است (Rahman, Chamikara, Khalil, Bouras, 2022)
• برنامه ریزی درس ها و دوره ها:
  بسیاری از بلاک چین ها قابلیت قرارداد هوشمند نیز دارند. یعنی می توان درس ها و دوره ها را در بلاک چین برنامه ریزی کرد و در صورت تحقق برخی شرایط، آن ها را به طور خودکار اجرا کرد. برای مثال، مدرس می تواند برای یادگیرندگان شرایطی را تنظیم کند. اتمام هر کار می تواند به طور خودکار توسط قراردادهای هوشمند بلاک چین تأیید شود. پس از اتمام همه وظایف، مدرسان می توانند حق الزحمه را با رمزارز دریافت کنند.
• امکان انتشار:
  یادگیرندگان، مدرسان، استادان و محققان، پیوسته مطالبی باکیفیت تولید می کنند، اما انتشار آن ها سخت است. علم سابقه ای طولانی در تحقیقات شایسته ای دارد که به دلایلی توسط مجلات علمـی رد مـی شدند. مقـاله انریکو فرمی⁴ در سـال 19۳۳ در مـورد فعـل وانفعـالات ضعیف، مقـاله هانس کـربـز⁵ در سال 19۳7 در مورد چرخه اسیدسیتریک، تحقیق رزالین یالو⁶ در سال 1955 که زمینه ها را برای رادیوایمونواسی و حتـی به تازگـی مقـالـه کـاری کالـی مـولیـس در مورد واکنش زنجیره ای پلیمراز، به دلایل گوناگون رد شدند. این جریان نه تنهـا نشـان می دهد ردشـدن به معنـای بدبودن مقاله شما نیست، بلکه نشان می دهد که چاپ کردن چقدر دشوار است. 
  امـا امـکان انتشــار در بلاک چیـن مـی توانـد به نویسنـدگان، محققــان و بسیـاری دیگـر کمک کند. همچنین می تواند به مدیریت حقوق صاحب مطلب و محافظت از او در برابر سرقت معنوی نیز کمک کند.
• صرف هزینه های کمتر:
  بسیاری از برنامه های کاربردی ذکرشده به این معنی هستند که در بلاک چین، بسیاری از فرایندهای وقت گیر و پرکار، به صورت خودکار، انجام می شوند. این موضوع به کاهش هزینه های مؤسسات می انجامد و به نوبه خود می تواند به پس انـدازی بـرای یادگیـرندگانی تبدیـل شود که ممکن است سـال هـا باید وام می پرداختند. مدرسه ها و دانشگاه ها همچنیـن مـی توانند در بسیـاری از فعـالیت هـا از هزینه های مربوط به فضای ذخیره سازی پرونده ها و قطع واسطه ها بکاهند (Wang, Sun & Bie, 2022).
• دادن پاداش:
  گره های رایانه ای که به طور مداوم یکپارچگی اطلاعات ذخیره شده در یک بلاک چین را تأیید می کنند، پاداش هایی را به صورت رمزهای دیجیتال دریافت می کنند. این همان چیزی است که استخراج ارز رمزنگاری شده نامیده می شود. افرادی که برای تأیید بلاک چین های مرتبط با آموزش از رایانه استفاده می کنند نیز به عنوان پاداش توکن دریافت می کنند. این توکن ها می توانند در صرافی امنی رمزنگاری شوند و با سایر ارزهای رمز پایه یا پولی معامله شوند. یا پرداخت کالاها و خدمات در جامعه آموزش به کار روند (پیشین).

نتیجه گیری

بلاک چین در حال تغییر فضای اقتصادی از طریق ارزهای رمز پایه است. همچنین، با بهینه کردن سابقه یادگیرندگان و سرعت تأیید آن، تغییرات مثبت و به روزی را در آموزش و یادگیری سبب شده است. بلاک چین می تواند بر آموزش در سال های آینده تأثیر بگذارد. دفترهای توزیع شده و قراردادهای هوشمند می توانند با سرعت تصویر کاملاً جدیدی برای ما ترسیم کنند.

آینده به یقین امیدوارکننده است و تأثیر مثبت بلاک چین ها بر آموزش و یادگیری را به وضوح می توان دید.